Małe I Średnie Przedsiębiorstwa (SMEs)

Małe i średnie przedsiębiorstwa (SMEs) to z definicji firmy zatrudniające nie więcej niż 250 pracowników. Firmy te zwykle zajmują niszę w swojej branży, produkując towary i usługi dla klientów indywidualnych (Business-to-Customer lub B2C), dla innych firm (Business-to-Business lub B2B) lub dla instytucji publicznych (Business-to-Government lub B2G). Ich główną ambicją jest stać się wiodącym dostawcą niektórych usług lub produktów na swoim obszarze geograficznym lub w swojej niszy rynkowej.

W tej klasyfikacji bierzemy pod uwagę firmy, które nie świadczą usług konsultingowych (jest to oddzielna kategoria firm, patrz rozdział 3: Firmy Konsultingowe).

Dla wyjaśnienia na konkretnym przykładzie:firma, która oferuje usługi w zakresie pisania grantów, przygotowuje i prowadzi profesjonalne warsztaty lub buduje nowe rozwiązania komercyjne dla innych firm i instytucji, zostanie tu zakwalifikowana jako SMEs (ponieważ tworzy autorskie treści dla klienta).

Natomiast firma, która bada konkretny problem specjalistyczny dla swoich klientów, dokonuje profesjonalnej oceny i wydaje prognozy/rekomendacje na podstawie wyników, będzie klasyfikowana jako firma konsultingowa (ponieważ oferuje jedynie doradztwo, a nie tworzenie nowych produktów i usług pod klienta).

Rozróżniamy również małe firmy i startupy. Główną różnicą między nimi jest ich plan rozwoju. Mianowicie startup ma na celu szybki wzrost i opanowanie rynku. Na przykład nowa platforma społecznościowa, która ma stać się globalną marką i w przyszłości alternatywą dla Facebooka, jest takim właśnie skalowalnym projektem startupowym. Mała firma zazwyczaj opiera się natomiast na nieskalowalnym modelu biznesowym i dąży do utrzymania status quo, a zespół powiększa tylko wtedy, gdy jest to konieczne.

Na przykład, jeśli firma angażuje dziesięciu autorów grantów przyjmujących zamówienia na pisanie grantów publicznych, dochód tej firmy nie jest skalowalny — jest wprost proporcjonalny do liczby roboczogodzin poświęconych na projekty. Oczywiście firma może jeszcze się rozwijać, np. zwiększając liczbę członków zespołu, jeśli liczba zamówień od klientów przekracza maksymalne możliwości obecnego zespołu. Firma nie ma jednak ambicji, by w przyszłości stać się międzynarodową korporacją.

OGÓLNA STRUKTURA ŚRODOWISKA PRACY

Struktura SMEs to mieszanka życia w korporacjach, startupach i instytucjach publicznych.

Po pierwsze, SMEs mają pewne cechy wspólne z korporacjami: warunki pracy są zazwyczaj dobre, środowisko pracy jest bezpieczne i stabilne. W firmie istnieje jasna hierarchia i należy przestrzegać pewnych procedur.

Po drugie, w niektórych aspektach SMEs przypominają startupy: jesteś w dużym stopniu zależny od najbliższych współpracowników i możesz odczuć efekt sufitu, gdzie nie da się już dalej awansować.

Wreszcie, atmosfera pracy w SMEs ma cechy wspólne z instytucjami publicznymi: nie ma tu zazwyczaj presji na udział w wyścigu szczurów.

JAK WYGLĄDA CODZIENNE ŻYCIE

Względny Spokój Ducha

Oczywiście, dzisiaj wszystkie prywatne firmy są konkurencyjnymi środowiskami pracy. Jednak życie zawodowe w SMEs może być nieco mniej gorączkowe niż życie w startupach czy korporacjach. SMEs zazwyczaj specjalizują się w wąskim obszarze, w którym zdobyły już swoją pozycję. Dlatego najbliższa przyszłość firmy jest stosunkowo przewidywalna – kierownictwo będzie zorientowane na umacnianie marki i pozycji rynkowej wokół niej.

Z kolei w SMEs zazwyczaj masz mniej elastyczności w życiu codziennym niż w startupach, a jednocześnie tempo pracy jest również wolniejsze i bardziej rozsądne. Firma osiągnęła pewną pozycję, w której ma wystarczającą liczbę klientów i stosunkowo stabilną dynamikę — bez konieczności wprowadzania pracowników w tryb kryzysowy i walczenia o przetrwanie. Dlatego praca w SMEs nie jest tak wyczerpująca fizycznie i emocjonalnie jak praca w startupie — co nie oznacza, że nie będzie trzeba stawiać czoła ambitnym zadaniom!

Jednocześnie SMEs są nieco mniej proceduralne niż korporacje. Tak, są procedury, ale nie będziesz nimi tak przeładowany/a jak w korpo. W tym sensie praca w SMEs może stanowić zdrową równowagę między dynamiczną i nieprzewidywalną kulturą startupów a niezwykle złożonym środowiskiem korporacyjnym.

Rodzinna Atmosfera

W przeciwieństwie do właścicieli startupów, właściciele SMEs nie będą udawać, że budują kolejnego Facebooka i że mają ambicję zmieniać świat. Mają ambicję, by być najlepszymi w tym, co robią — to wszystko. Oczywiście wiele SMEs zmienia jednak świat! Dlatego możesz oczekiwać, że jako pracownik SME będziesz cieszyć się rodzinną atmosferą i duchem współpracy, tak aby jak najlepiej służyć klientom — zamiast brać udział w wyścigu szczurów.

TWOJE MOŻLIWOŚCI

Twój Pracodawca Zainwestuje w Budowanie Relacji z Tobą

To, że firma jest mała, nie oznacza, że pracodawca nie zainwestuje w Ciebie. Często jest wręcz przeciwnie: skoro pracodawca jest nastawiony na związanie Cię z firmą na dłużej, zainwestuje w profesjonalne kursy, materiały edukacyjne i inne możliwości, które na dłuższą metę pomogą Ci w karierze.

Jesteś Ważny — I Wiesz o Tym

W małej firmie Twój pracodawca zawsze upewni się, że wiesz, jak ważny jesteś dla zespołu. W końcu, jeśli w firmie jest tylko 20 pracowników, to każdy pracownik jest niezbędny. Oczywiście daje to również pewną dźwignię, np. przy negocjowaniu podwyżki.

Brak Ciśnienia

W dużych korporacjach lub firmach konsultingowych są pewne oczekiwania, że wykażesz się konkurencyjną postawą i niekończącą się chęcią zdobywania punktów u pracodawcy, awansowania lub zbierania bonusów. Duże firmy świadomie wzniecają tę rywalizację o przysłowiowy tytuł „Pracownika Miesiąca” pomiędzy swoimi pracownikami i manipulują nimi, aby wysilali się w pracy.

SMEs rzadko to robią. Oczywiście, ambicja jest zawsze doceniana. Jednak w małych i średnich firmach bardziej docenia się ambicję zostania najlepszym specjalistą w swojej dziedzinie niż ambicję prześcignięcia kogokolwiek innego. Dzięki temu będziesz mieć dużo miejsca na rozwój jako profesjonalista bez konieczności konkurowania ze współpracownikami. Z tego powodu wielu profesjonalistów, którzy są zmęczeni kulturą korporacyjną, przenosi się do małych i średnich przedsiębiorstw — i chętnie tam zostaje.

CO BĘDZIESZ MUSIAŁ/A ZAAKCEPTOWAĆ W TYM ŚRODOWISKU PRACY

Zależność Od bliskich Współpracowników I Menedżera

Dopóki zespół jest mały, jesteś zależny/a od najbliższych współpracowników. Jeśli nie pasujesz do swojego szefa lub niektórych współpracowników pod względem stylu pracy czy oczekiwań, może się okazać, że nie ma dla ciebie miejsca w tej firmie.

Twoje Możliwości Awansu Mogą Być Ograniczone

Nie trzeba dodawać, że problem z pracą w małej firmie polega na tym, że jest ona niewielka. Być może w momencie, gdy starasz się o pracę, ta przytulność może wydawać się pozytywem w Twoich oczach. Ale co będzie, jeśli pewnego dnia zmienisz zdanie i zaczniesz szukać nowości w swoim życiu zawodowym? Jeśli firma zatrudnia 200 pracowników, być może znajdzie się dla Ciebie miejsce w innym dziale. Ale co by się stało, gdyby liczba pracowników wynosiła tylko 20 osób? Cóż, w takim przypadku możesz utknąć w miejscu i jeśli chcesz dalej się rozwijać, musisz zmienić pracodawcę.

Z tego powodu rozpoczęcie kariery w SMEs — zwłaszcza jeśli są one bardzo małe (20-30 pracowników lub nawet mniej) może być nieoptymalnym wyborem dla młodych ludzi, którzy dopiero się rozglądają i szukają swojej pierwszej pracy.

Jeśli nie masz jeszcze samoświadomości jako profesjonalist(k)a i nie wiesz, co najbardziej Ci odpowiada, zazwyczaj lepszym pomysłem jest rozpoczęcie kariery w środowisku, w którym masz wiele opcji i możliwych dróg do wyboru, na przykład od stażu w korporacji.

Mała Firma Może Nadal Upaść — Nawet Jeśli Nie Jest Już Startupem

Choć ryzyko niepowodzenia jest znacznie mniejsze niż w przypadku startupów, nawet po dziesięciu czy dwudziestu latach w biznesie może się zdarzyć, że mała firma upadnie na rynku.

Jednym z częstych powodów takiego stanu rzeczy jest to, że w międzyczasie zmienia się popyt na produkty i usługi. Większość małych firm nie posiada tak zróżnicowanej oferty produktów i usług jak korporacje i firmy konsultingowe. Zazwyczaj specjalizują się w jednym rodzaju produktu lub usługi. To sprawia, że znacznie mniej elastycznie dostosowują się do zmieniających się warunków rynkowych.

Na przykład, tysiące małych firm oferujących usługi tworzenia stron internetowych musiały zostać zamknięte po pojawieniu się na rynku infrastruktury DIY, takiej jak WordPress, a także po pojawieniu się na rynku przyjaznych dla użytkownika platform takich jak Squarespace czy Wix.

Mała Firma Może Zostać Przejęta Przez Inwestora Lub Przez Inną Firmę

Czasami małe firmy zmieniają również właścicieli – na przykład wtedy, gdy obecny właściciel czuje się zmęczony prowadzeniem firmy przez dziesięciolecia i wybiera się na emeryturę. Lub też jeśli z jakiegoś powodu właściciel chce zmienić swoją ścieżkę kariery, np. sprzedać firmę, aby zostać prywatnym inwestorem.

Wraz ze zmianą właścicieli zmienia się również kultura w firmie — nowy właściciel może dostosować zasady i procedury w firmie do własnej wizji zarządzania firmą. W przypadku wykupienia firmy przez inny, większy biznes istnieje również możliwość, że część pracowników zostanie zwolniona. Nie zdarza się to jednak zbyt często, dlatego nie należy traktować tego scenariusza jako realnego ryzyka przy ubieganiu się o pracę w SMEs.

JAK OGŁASZA SIĘ NOWE STANOWISKA

SMEs zwykle ogłaszają oferty pracy za pośrednictwem profesjonalnych sieci społecznościowych (np. LinkedIn), portali ogłoszeniowych (np. Indeed) oraz stron internetowych swoich firm. Lubią też współpracować z zewnętrznymi agencjami rekrutacyjnymi, zwłaszcza w poszukiwaniu szczególnych, rzadkich typów talentów i kompetencji.

Z reguły im mniejsza firma, tym bardziej polega na zatrudnianiu nowych pracowników poprzez networking. Dla mikrofirmy zatrudniającej, powiedzmy, dziesięciu pracowników, każdy przypadek niewłaściwego zatrudnienia może okazać się śmiertelny dla firmy. Dlatego też wiele małych firm preferuje tworzenie nowego wakatu tylko wtedy, gdy jest już odpowiedni kandydat.

JAK ZAZWYCZAJ WYGLĄDA PROCES REKRUTACJI

W zależności od wielkości firmy proces rekrutacyjny może być zbliżony do stylu startupowego lub korporacyjnego.

Mikrofirmy

Mikrofirmy (do dziesięciu pracowników) zwykle nie mają własnego działu HR. Dlatego właściciele sami zatrudniają nowych pracowników (często z pomocą profesjonalnych zewnętrznych rekruterów). Oczywiście, jak każdy inny pracodawca, właściciel małej firmy spróbuje ustalić, czy pasujesz do kultury firmy i jakie są Twoje ambicje.

Jak wspomniano wcześniej, możliwości awansu w małej firmie są ograniczone. Dlatego pomimo tego, że umiejętności zarządcze są zawsze mile widziane, silne tendencje przywódcze mogą nie być pożądane podczas rozmowy o pracę w mikrofirmie.

Mianowicie, jeśli wyobrażasz sobie siebie jako typ lidera, może to odstraszyć właściciela firmy. Właściciele firm szukają oddanego członka zespołu, a nie reformatora, który spróbuje zmienić biznes, który budowali przez ostatnie dwadzieścia lat. Dlatego na rozmowie o pracę dobrze jest wspomnieć o swojej kreatywności, umiejętności zarządzania projektami i pracy na własną rękę – ale przy tym pominąć wyrażenia takie jak „wizjoner”.

Pracodawca będzie również szukał lojalnych pracowników, których będzie mógł przeszkolić i na których będzie mógł polegać — w związku z tym najbardziej zainteresują go kandydaci, którzy woleliby ustatkować się i dalej rozwijać swoją karierę w małym zespole. Z tego powodu chętnie inwestują w profesjonalistów, którzy mają logiczne powody, aby osiedlić się w okolicy, np. ich dzieci uczęszczają do szkoły za rogiem.

Co więcej, ponieważ zespół jest tak mały, pracodawca postara się, abyś dobrze komunikował(a) się z innymi członkami zespołu i był przez nich lubiany/a. Dlatego możesz spodziewać się, że osobiście poznasz zespół przed podjęciem ostatecznej decyzji za temat zatrudnienia. Obecni członkowie zespołu również będą mieli wpływ na to, który kandydat zostanie wybrany.

Małe Firmy

Małe firmy (do pięćdziesięciu pracowników) zazwyczaj mają niewielki dział HR, który składa się z 1-3 pracowników. Właściciele również mogą być zaangażowani w proces rekrutacji, ale nie zawsze tak jest. Na tym etapie preselekcji kandydatów dokonuje zazwyczaj dział HR (często we współpracy z zewnętrznym rekruterem), a procedura rekrutacji przypomina standardowe, wieloetapowe procedury korporacyjne.

Podobnie jak w przypadku mikrofirm, małe firmy wolą grać bezpiecznie. Dlatego podczas rozmów kwalifikacyjnych niezbędne jest zaprezentowanie się jako lojalny pracownik. Małe firmy muszą również upewnić się, że jesteś osobą przyjazną i kontaktową — graczem zespołowym, który nie wejdzie w konflikt z innymi pracownikami. W przeciwnym razie niewiele będzie miejsca na przenoszenie Cię między zespołami.

Z tego powodu zespół rekrutacyjny może również oddelegować niektórych pracowników firmy do wysłuchania rozmowy kwalifikacyjnej i podzielenia się później swoją szczerą opinią.

Firmy Średniej Wielkości

Firmy zatrudniające powyżej 50 pracowników zwykle wypracowują korporacyjne standardy w zakresie rekrutacji. Firmy te zazwyczaj mają wielu właścicieli i interesariuszy. Dlatego właściciele są reprezentowani w procesie rekrutacji przez dział HR (chyba że wakat jest jednym z kluczowych stanowisk w firmie, np. CEO — w takim przypadku właściciele firmy będą prawdopodobnie zaangażowani w proces rekrutacji).

Firmy średniej wielkości są bardziej otwarte na kandydatów z umiejętnościami przywódczymi niż mikrofirmy, ponieważ mają więcej przestrzeni dla takich osób pozwalającej im na rozwój kariery w sposób spełniający ich ambicje. Oczywiście, dbają przy tym również o lojalność i ducha zespołu, tak jak każdy inny pracodawca.

CZĘSTO SPOTYKANE ZWYCZAJE, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ

Każde SME wypracowuje własne zwyczaje, które mają na celu pomóc pracownikom w integrowaniu się – nie ma tu żadnej reguły. W niektórych firmach wszyscy pracownicy regularnie uczestniczą w piątkowych popołudniowych drinkach lub wspólnym lunchu.

Powszechnym zwyczajem jest również organizowanie corocznego dnia rodzinnego, podczas którego pracownicy są zachęcani do przywiezienia rodziny do biura.

Dopóki firma jest wystarczająco mała, powszechną praktyką jest też spotykanie się na popołudniową kawę i ciastko za każdym razem, gdy ktoś z zespołu ma urodziny lub ma nowonarodzone dziecko. Ogólnie rzecz biorąc, aktywne angażowanie się w życie społeczne wokół firmy i pamiętanie o urodzinach kolegów z zespołu jest dobrze odbierane w małych i średnich firmach.

Kierownictwo SME dba również o to, aby obchodzone były specjalne okazje, takie jak Boże Narodzenie. Podczas gdy w dużych firmach roczne premie są zwykle selektywne i zależą od indywidualnych wyników, mikrofirmy często decydują się na przyznawanie równych premii wszystkim pracownikom, aby zapobiec konkurencji między nimi.

Poza tym, jak w ogóle porównać wyniki dziesięciu pracowników, skoro każdy z nich ma inny zestaw obowiązków, komplementarny do obowiązków innych pracowników? To po prostu niemożliwe.