Ścieżka do tworzenia wartości: Specjalista

znany też jako Haker, Programista, Ekspert, Inżynier

a woman working on a robot

Specjalista to profesjonalista, którego największą motywacją jest rozwiązywanie konkretnych, specjalistycznych problemów. Ambicją specjalisty jest zostanie ekspertem lub osobą, do której wszyscy wokół zwracają się po pomoc w określonej dziedzinie. Ogromną radość sprawia im wynajdowanie tricków, które rozwiązują problemy napotykane przez kolegów. Uwielbiają zadziwiać osoby w ich otoczeniu, tworząc nieoczekiwane rozwiązania codziennych problemów.

Specjaliści najczęściej konkurują ze sobą samym, a nie z innymi. Są dobrze zorganizowani, metodyczni i cierpliwi. Mają na celu doskonalenie umiejętności rozwiązywania problemów każdego dnia i dokonywanie systematycznych, codziennych postępów we wszystkich swoich projektach.

Najlepiej czują się, gdy zadaje się im pytania dotyczące ich specjalizacji (zwłaszcza jeśli osoba pytająca otrzymała rekomendację od kogoś innego!), ponieważ dzięki temu czują się wartościowi i pożądani w swoim środowisku pracy.

Oczywiście wszyscy rozwiązujemy problemy, bezpośrednio lub pośrednio – w końcu za to nam płacą. Jednak “specjalista” jest zdefiniowany w określony sposób — oznacza profesjonalistę ze specjalistyczną wiedzą i osobistymi ambicjami, aby stać się najlepszym specjalistą i pogromcą problemów w określonej, wąskiej dziedzinie.

Specjaliści są kreatywni, ale w inny sposób niż twórcy. Mianowicie, podczas gdy twórcy opanowują do perfekcji myślenie dywergencyjne (tj. tworzenie nowych koncepcji i pomysłów w nieskrępowany sposób), specjaliści stają się ekspertami w myśleniu konwergencyjnym (tj. rozwiązywaniu konkretnych problemów z dobrze zdefiniowanym pożądanym rezultatem).

MOCNE STRONY W MIEJSCU PRACY

Otwarty Stosunek Do Problemów

Specjaliści mają odwagę i otwarty umysł, jeśli chodzi o rozwiązywanie problemów. Podczas gdy inni traktują wąskie gardła w projektach jako niedogodność, specjaliści traktują je jako wyzwanie, przygodę i szansę na zabłyśnięcie.

W pewnym sensie „przyciągają ich problemy”. Gdy pojawia się jakiś problem techniczny, zamiast panikować, specjaliści uspokajają się, skupiają i chłodno kalkulują sytuację. Są jednymi z ostatnich osób w zespole, które tracą zimną krew w krytycznych sytuacjach. Zamiast „Kto jest winny takiego obrotu spraw?” zawsze pytają: „Jak możemy rozwiązać ten problem?”

Pracodawcy doceniają wartość specjalistów. Dążą do zatrudnienia kogoś, kto nie tylko rozwiązuje problemy według specjalistycznych procedur, ale potrafi też działać poza schematem i nie traci rezonu w niespotykanych dotąd sytuacjach.

Dziś specjaliści pożądani są praktycznie w każdym środowisku pracy. Kiedy pracodawcy mówią: „Szukamy specjalisty”, tak naprawdę mają na myśli: „Potrzebujemy specjalisty — teraz!” Dlatego specjaliści rzadko mają dziś problemy ze znalezieniem pracy. Mimo tego. mogą mieć pewne trudności z samodzielną nawigacją w swoim środowisku pracy – jak wyjaśnimy w dalszej części tego rozdziału.

Wysokie Umiejętności Wykonawcze

Założyciele startupów (którzy często są twórcami) również intensywnie poszukują specjalistów. Wiedzą oni, że specjalista będzie stanowić nieoceniony wkład do zespołu. Dlatego traktują oni specjalistę jak solidny materiał dla współzałożyciela firmy. Specjalista to przecież członek zespołu, który wytwarza własność intelektualną i w związku z tym, jest głównym kreatorem wartości w projekcie.

Dzieje się tak dlatego, że pomysły bez dobrego wykonania są dosłownie nic nie warte! Każdy ma „pomysły za milion dolarów” przynajmniej kilka razy w życiu, a jednak większość ludzi nigdy nie zostanie milionerami, ponieważ nie jest w stanie zrealizować tych pomysłów. Startupy po prostu nie mogą funkcjonować bez specjalisty na pokładzie!

Zazwyczaj, znacznie większym wyzwaniem jest znalezienie przez twórcę specjalisty, który urzeczywistni pomysł niż na odwrót. Dzieje się tak dlatego, że ludzi z pomysłem w ręku jest o wiele więcej niż specjalistów z technicznymi umiejętnościami niezbędnymi do urzeczywistnienia tych pomysłów i dysponujących czasem, by to zrobić.

Dlatego specjaliści, którzy chcą dołączyć do kultury startupowej i budować projekty jako współzałożyciele lub członkowie podstawowego zespołu, zwykle mają do wyboru wiele projektów i wiele osób w kolejce do pracy z nimi.

Skupienie I Głęboka Wiedza

Specjaliści wolą specjalizować się i stać się najlepszymi ekspertami w wąskiej dziedzinie niż walczyć we wszystkich branżach. Takie podejście pozwala im rozwinąć głębokie zrozumienie określonej klasy problemów.

Specjaliści mają również tę jedną, bezcenną siłę na dzisiejszym rynku pracy. Mianowicie potrafią właściwie skupić się na jednym zadaniu i pracować przez wiele, wiele godzin. To już jest wystarczająco dobry powód, by kogoś zatrudnić!

Problemy z pamięcią roboczą stały się na dzień dzisiejszy poważnym problemem społecznym — większość pracowników nie może powstrzymać się od sprawdzania swoich telefonów co pięć minut w godzinach pracy. Ogromnym atutem, wysoko cenionym przez pracodawców, jest fakt, że specjalista może skupić się nad jednym problemem i oddać mu całą swoją uwagę.

Lojalność

Specjaliści gonią za problemami. W większości przypadków ich główną ambicją jest budowanie portfolio udanych, ambitnych projektów, a nie tworzenie imponującej listy stanowisk w prestiżowych firmach.

Z tego powodu często czują się szczęśliwi mogąc pozostać u jednego pracodawcy przez wiele, wiele lat – tak długo, jak mogą się rozwijać, doskonalić swoje umiejętności i stawiać sobie wyzwania każdego dnia. To nieoceniona korzyść dla pracodawców zmęczonych “turystami”: osobami, które przychodzą do projektów, aby rozejrzeć się wokół, zebrać kilka punktów do swojego CV i opuścić firmę przy najbliższej okazji.

Zdolności Przystosowawcze

Wszyscy profesjonaliści wolą angażować się w projekty, które rezonują z ich wartościami i przekonaniami. Jednak wielu z nich nie jest zadowolonych ze swojej pracy, jeśli nie zgadzają się z pewnymi aspektami działalności lub polityki pracodawcy. Lub, jeśli ich misja zawodowa w jakikolwiek sposób odbiega od misji pracodawcy. Lub, jeśli nie mogą aktywnie wpływać na tę misję.

Specjaliści są jednak bardzo elastyczni. Oczywiście nie zgodziliby się na projekty sprzeczne z ich wewnętrznym poczuciem etyki. Nie oczekują jednak, że ich pracodawcy będą reprezentować identyczny zestaw wartości i misji zawodowej jak oni. Potrafią zaakceptować pewien dysonans, spojrzeć na jasne strony i docenić punkty, w których ich cele są zgodne z celami pracodawcy. Z tego powodu specjaliści są zazwyczaj bardziej zadowoleni ze swojego życia zawodowego niż większość innych profesjonalistów na rynku pracy.

Rozsądne Oczekiwania I Codzienna Radość Z Pracy

Specjaliści mocno stąpają po ziemi. Cenią sobie poczucie, że zarabiają na życie robiąc to, co lubią, i nie oczekują fajerwerków każdego dnia. Akceptują, że pomiędzy dniami chwały nastaną dni nudy. Mianowicie, wiele dni roboczych sprowadza się do żmudnego rozwiązywania problemów bez jakiejkolwiek formy gratyfikacji – i to jest w porządku.

Co więcej, specjaliści nie potrzebują przełomowych odkryć ani miliardowych przedsięwzięć, aby czuć się spełnionym i szczęśliwym w pracy. Mały sukces jak celna odpowiedź na specjalistyczne pytanie lub znalezienie i usunięcie błędu w kluczowym fragmencie kodu wystarczy, aby umilić im dzień. Nic tak nie poprawia nastroju specjalisty, jak obserwowanie zdziwienia na twarzy osoby, której pomaga, moment „Aha!” i uśmiech na twarzy rozmówcy.

Specjaliści cieszą się każdym dniem pracy. Mogą po prostu odpuścić, skupić się na wykonywaniu pracy i dopingować ją, nie zastanawiając się: “Jaki jest mój następny ruch w karierze?” lub “Jak mogę wzmocnić swoje CV, robiąc to?” lub “Jak najszybciej uzyskać następną promocję?” Ich koledzy również cieszą się towarzystwem tak skromnej i pozytywnej osoby, która nie jest zorientowana na karierę, nie kwestionuje nieustannie wszystkiego wokół i nie ma ukrytych celów we wszystkim, co robi.

Wreszcie, specjaliści budują rozsądne oczekiwania wobec swoich szefów. Nie oczekują, że ich szef będzie ekspertem w każdej dziedzinie. Raczej odwrotnie. Czują satysfakcję, jeśli mogą uczyć swojego szefa konkretnych tematów związanych z projektem. Utrzymują zawodowe relacje z szefami, ale wyznaczają granicę między życiem zawodowym i prywatnym, i nie oczekują, że szefowie zostaną ich przyjaciółmi. A ponieważ mają pod kontrolą swoje oczekiwania, rzadko doświadczają rozczarowań w tej dziedzinie.

Wysoka Etyka Zawodowa

Specjaliści są znani w swoim środowisku jako profesjonaliści z dobrym wyczuciem etyki zawodowej. Zdyscyplinowani i zmotywowani, wyprzedzają i dotrzymują wszystkich (rozsądnych) terminów, nawet jeśli oznacza to przejście na “crunch mode” i przyspieszenie pracy na krótko przed “dniem sądu”. Specjaliści są zmotywowani wewnętrznie i niezależni. Dlatego nie trzeba im dogadzać ani ich pilnować, aby uzyskiwali pożądane rezultaty.

Kiedy specjaliści przychodzą rano do biura, są zdeterminowani, aby pracować nad projektami, a nie gawędzić, plotkować czy grać w gry korporacyjne. Są przyjacielscy, uczestniczą w spotkaniach towarzyskich w pracy i chętnie wysłuchują problemów innych ludzi. Jednak ich uwaga zawsze wraca do projektów i problemów technicznych, z którymi obecnie się zmagają. To jeden z wielu powodów, dla których są tak wydajni w pracy.

Oczywiście są wyjątki, ale większość specjalistów woli również za wszelką cenę unikać konfliktów. Nie widzą sensu roztrząsania szczegółów w pracy, takich jak dyskusja nad tym, kto powinien być doceniony za każdy szczegół projektu, kto powinien rozpocząć lub zakończyć prezentację projektu lub kto powinien zająć biurko przy oknie. Cenią sobie przyjazne relacje w pracy i chętnie biorą na siebie niedogodności, aby wspierać dobrą karmę w zespole.

Rzadko też łamią zasady. Mogą nie przepadać za instrukcjami i procedurami – tak jak wszyscy – lecz akceptują rzeczywistość i starają się rozwiązywać problemy według ustalonych zasad. Innymi słowy “hakowanie” oznacza dla nich “hakowanie problemów”, a nie “hakowanie zasad”.

Ze wszystkich wyżej wymienionych powodów – mianowicie dzięki umiejętności rozwiązywania problemów, unikaniu konfliktów oraz przestrzeganiu zasad w miejscu pracy – specjaliści są uważani za osoby przyzwoite i godne zaufania.

Racjonalni Głosiciele Prawdy

Specjaliści są często głosem rozsądku w zespole (jest to prawdą wszędzie, ale szczególnie w kulturze startupowej). Nie są oni tak naturalnymi ryzykantami jak twórcy i nie są tak optymistyczni jak komunikatorzy.

Dlatego często ratują oni projekty, sprowadzając innych członków zespołu z powrotem na ziemię i uświadamiając im wszystkie aspekty, które mog potencjalnie pójść niezgodnie z planem i wykoleić projekt. Tysiące startupów zostało uratowanych tylko dlatego, że specjalista był w stanie okiełznać ego swoich kolegów i zabić nierealne scenariusze w zarodku — a zamiast tego stworzyć skromny, acz realistyczny plan rozwoju.

Z tego powodu w kulturze startupowej specjaliści bywają postrzegani jako „sztywni”, „konserwatywni” lub „mało inspirujący”. Rzadko reprezentują projekty, jeśli chodzi o kontakty z inwestorami lub klientami. Ale w rzeczywistości są tylko prawdomównymi, racjonalnymi osobami — a w ostatecznym rozrachunku, jest to bezcenne w każdym projekcie.

Talenty Ujawniają Się Wcześnie

Wielu profesjonalistów musi utorować sobie własną ścieżkę i spędzić wiele lat na samotnej odysei po rynku pracy, zanim w końcu znajdą swoją niszę. Jednak umiejętności techniczne to rodzaj wiedzy, który – w przeciwieństwie do niektórych meta umiejętności, takich jak sprzedaż czy przedsiębiorczość – można rozpoznać już we wczesnym etapie procesu edukacyjnego. Daje to specjalistom możliwość inwestowania w rozwój swoich talentów od samego początku.

Specjalistów mogą więc odkrywać i kierować nimi ich troskliwi rodzice, nauczyciele licealni i nauczyciele akademiccy. W ten sposób przyszli specjaliści rozwijają swoje naturalne talenty w procesie edukacji publicznej. A potem płynnie wyrastają na wysoko wykwalifikowanych specjalistów w obszarze, w którym ich umiejętności są najbardziej pożądane. To oszczędza wiele lat stresu i niepewności!

SŁABE STRONY W MIEJSCU PRACY / PUŁAPKI KARIERY

Nie Sprzedają Siebie Wystarczająco Dobrze

Specjaliści znajdują przyjemność i satysfakcję w rozwiązywaniu problemów, a nie w staniu na scenie i sprzedawaniu siebie. Chociaż nie są to wzajemnie wykluczające się cechy i czasami się łączą, specjaliści rzadko oczekują uwagi lub publicznego uznania. Nie oznacza to, że specjaliści są z konieczności nieśmiali lub niepewni. Znają oni swoją wartość, zwłaszcza po wielu latach pracy w danej dziedzinie. Uważają jednak, że ich praca powinna mówić sama za siebie.

Często stwarza to możliwości dla tych, którzy nie mają tak bystrych umysłów i tyle samo zapału, by popychać projekty do przodu, i którzy chcą ogrzać się w cudzym świetle. Czasami jest tak, że specjalista jest osobą, która tworzy całą Własność Intelektualną (IP) w firmie lub w dziale zatrudniającym kilkanaście osób. Jednak ich kierownik dostarcza projekt do swoich przełożonych jako “wysiłek zespołowy.” Z tego powodu nikt spoza zespołu nie może docenić ich wkładu i umiejętności.

Dlatego specjaliści mogą się znaleźć w sytuacjach, w których nie otrzymują wystarczającego uznania za to, co robią. Istnieje również niebezpieczeństwo, że zostaną przeoczeni, jeśli chodzi o promocje. W rzeczywistości jest to główny powód, dla którego specjaliści często zmieniają pracę. Mianowicie, czują, że to oni tworzą rzeczywisty produkt — podczas gdy inni członkowie zespołu zajmują się głównie administracją, logistyką lub komunikacją — a jednak ostatecznie otrzymują mniejsze uznanie i niższą pensję niż ich koledzy.

Specjaliści są również skoncentrowani na rozwiązywaniu problemów swojego zespołu raczej niż na krzątaninie wokół stanowisk. Z tego powodu często przeoczają możliwości w swoim miejscu pracy, a także ogólnie na rynku pracy. Szczególnie w otwartych środowiskach pracy, takich jak duże korporacje, pracownicy często muszą sami szukać dla siebie możliwości.

Wiele o takich możliwościach można dowiedzieć się tylko podczas swobodnej pogawędki przy ekspresie do kawy. Niestety, tam specjaliści rzadko spędzają czas. W końcu, często czują, że są najciężej pracującymi ludźmi w swoim środowisku, ale pray tym najmniej poinformowanymi i na końcu kolejki, jeśli chodzi o prestiżowe staże czy awanse.

Niektórzy specjaliści są też introwertykami, którzy wierzą w to, że dobry fach w ręku i umiejętności na dłuższą metę zawsze wygrają z umiejętnością wychodzenia przed szereg. Niestety, w dzisiejszych czasach nie jest to prawda, i polegając jedynie na swojej wiedzy, możesz skończyć jako sfrustrowany i niezbyt dobrze opłacany pracownik.

Ciągła Potrzeba Wyzwań

Jak wspomniano wcześniej, specjaliści są z natury lojalni. Muszą jednak także czuć wyzwanie w pracy. Jeśli znajdą się w sytuacji, w której znają firmę od podszewki – w tym wszystkie procedury, wszystkie szczegóły produktu i procesu – i nie ma już większych wyzwań, z którymi muszą się uporać, wtedy mogą doznać silnej chęci zmiany miejsca pracy.

Utrata Wizji Całości

Specjaliści uwielbiają szczegółowo analizować problemy. Wnikają coraz głębiej i głębiej w projekt, aż doskonale zrozumieją każdy aspekt i wypracują rozwiązanie… lub do czasu, gdy skończy im się czas. Specjalistom zawsze grozi utonięcie w szczegółach i utrata kontroli nad całością.

Jako specjalista musisz pamiętać o podstawowych celach projektu. Nikt nie doceni Twojego wspaniałego, innowacyjnego rozwiązania jednego z dziesięciu problemów w projekcie, jeśli pozostałe dziewięć problemów pozostanie nierozwiązanych. W większości przypadków skuteczność w osiąganiu celów jest ceniona wyżej niż kreatywność czy wydajność. Kreatywność jest doceniana tylko pod warunkiem spełnienia wszystkich celów.

Ofiary „Deweloperów Biznesowych”

Wielu specjalistów pragnie wejść do kultury startupowej jako współzałożyciel startupa (najczęściej zostają oni zwabieni przez zaprzyjaźnionych komunikatorów i twórców) – ale ten scenariusz ma wiele niebezpieczeństw.

Na spotkaniach biznesowych, specjaliści mogą napotkać wielu szemranych „deweloperów biznesowych”. Ludzie ci nie są prawdziwymi twórcami ani wizjonerami, ale raczej “seryjnymi przedsiębiorcami”. Tak zwany seryjny przedsiębiorca to ktoś, kto miał już wcześniej kilka biznesów, ale w każdym z nich poniósł sromotną porażkę, a teraz kręci się wokół, próbując znaleźć nowy sposób na zarabianie pieniędzy – zwykle w zupełnie nowej dyscyplinie.

Tacy ludzie uczą się w trakcie kariery, jak dobrze się sprzedać i zrobić nienaganne pierwsze wrażenie. Kiedy dostrzegają dobrego specjalistę, od razu prezentują swój “pomysł za milion dolarów”. Mianowicie mają świetny plan, jak zarobić miliony, a “jedyne”, czego teraz potrzebują, to znaleźć majsterkowicza do realizacji swego pomysłu w zamian za “hojne” kilka procent firmy.

Specjalistom łatwo wpaść w tę pułapkę, szczególnie w momencie, gdy są jeszcze bardzo młodzi i szukają drogi na rynek pracy. W końcu przychodzi do nich ktoś znacznie starszy i bardziej doświadczony, i oferuje im udziały w ich firmie.

Na LinkedIn osoba ta może wyglądać na spełnioną, mającą dobre koneksje i wiarygodną. Czują się więc docenieni i entuzjastycznie przyłączają się do projektu, by po kilku miesiącach (a nawet kilku latach) zdać sobie sprawę, że tak naprawdę są jedynymi, którzy naprawdę budują projekt. A co gorsza, że projekt nie jest teraz wart absolutnie nic.

Specjaliści nie są tak naturalnie utalentowani w ocenie ogólnej, globalnej wartości projektów, jak twórcy. Koncentrują się na części dotyczącej rozwiązywania problemów, a nie na filozoficznych implikacjach projektu lub jego globalnym potencjale rynkowym.

Dlatego wielu specjalistów ma trudny start w kulturze startupowej i musi nauczyć się, jak być wybiórczym przy wyborze odpowiednich projektów. A dodatkowo, jak upewnić się, że ich korzyści odzwierciedlają wartość, którą włożyli w projekt.

Czasem Kończą Ze Specjalistycznymi Umiejętnościami Niepożądanymi Na Rynku Pracy

Specjaliści zagłębiają się w problemy, co wymaga zdobycia specjalistycznej wiedzy. Czasami zdarza się, że wiedza ta może się przydać tylko w jednej konkretnej dyscyplinie, np. przy rozwiązywaniu określonych typów problemów matematycznych, opanowaniu budowy pewnych modeli maszyn w inżynierii lub nabyciu najnowocześniejszych umiejętności laboratoryjnych w określonej dziedzinie.

Zdecydowana większość umiejętności technicznych jest uniwersalna i może zostać zastosowana w wielu obszarach rynku. Jednak niektóre umiejętności są użyteczne tylko w wąskiej dyscyplinie lub mogą stać się przestarzałe, gdy tylko nowa technologia zastąpi obecną.

Dlatego niektórzy specjaliści mogą znaleźć się w pułapce, gdy pewnego dnia technologia, w której się specjalizują, zostanie zmieciona z rynku na rzecz zupełnie nowej technologii. Dlatego więc zawsze dobrze jest zadać sobie pytanie: jak specyficzne są moje umiejętności? Czy za dziesięć czy dwadzieścia lat nadal będą aktualne?

Muszą Śledzić Postępy W Sztucznej Inteligencji I Nauczaniu Maszynowym

Dziś wiele zawodów, które tradycyjnie były domeną ludzkich specjalistów, zostaje zastąpionych przez zautomatyzowane algorytmy. Zdarzyło się to np. większości maklerów giełdowych: to, co robili ludzie w latach osiemdziesiątych, jest obecnie wykonywane prawie wyłącznie przez boty automatycznie handlujące na giełdzie. Rozwijając karierę specjalisty, musisz o tym pamiętać. Systematycznie zadawaj więc sobie pytanie: “Jaka jest moja przewaga konkurencyjna na rynku pracy?”

Najlepsza strategia, aby mieć pewność, że nie zostaniesz zastąpiony któregoś dnia przez maszynę to połączenie gruntownej wiedzy z danej dziedziny z umiejętnościami technicznymi.

Na przykładzie maklerów giełdowych: tymi, którzy przetrwali “cyfrową rewolucję na giełdzie” byli w większości maklerzy, którzy nauczyli się analizy fundamentalnej: szacowania wartości akcji, w które inwestują, i dostrzegania wartościowych firm niezauważonych przez rynek. A następnie połączyli tę analizę z wykorzystaniem zautomatyzowanych narzędzi.

Podobnie dzisiaj Data Scientists, czyli specjaliści od danych, są powoli zastępowani przez Machine Learning Engineers, czyli inżynierów nauczania maszynowego. Podczas gdy Data Scientist ma największą wiedzę na temat algorytmów, Machine Learning Engineer ma też doświadczenie w zbieraniu danych i głęboką wiedzę na temat ich właściwości. Dzięki temu może lepiej dobrać odpowiedni algorytm do danego problemu i lepiej zinterpretować wyniki.

Umiejętności Specjalisty Nie Zawsze Idą W Parze Ze Zmysłem Biznesowym

Jeśli myślisz o opatentowaniu własnych rozwiązań i/lub założeniu na ich bazie firmy, zawsze najpierw musisz zadać sobie pytanie o model biznesowy. Światowy Rejestr Patentów i Znaków Towarowych jest pełen pomysłów, które nigdy nie doprowadziły do żadnych rozwiązań komercyjnych — i nigdy nie będą.

Co więcej, wiele firm ponosi porażkę tylko dlatego, że próbuje znaleźć nowe zastosowania nowych rozwiązań technologicznych, proponując nieistniejące problemy. Jako specjalista, który chce podbić świat biznesu, będziesz potrzebować profesjonalnej porady ze strony osób z silnym zmysłem biznesowym. Oczywiście, wielu specjalistów ma talent do biznesu. Jednak z reguły dobrze jest poszukać mentorów biznesowych jako specjalista, zwłaszcza na początku kariery.

Brak Umiejętności Zarządzania

W wielu środowiskach, np. akademii czy w wield spółkach z branży IT, doświadczony specjalista automatycznie awansuje na stanowisko kierownicze. W tych strukturach korporacyjnych trzeba wspinać się po kolejnych poziomach hierarchii albo wyjść poza system – nie ma miejsca na kompromis.

Dla niektórych specjalistów jest to dobra wiadomość — w pewnym momencie czują się zmęczeni pracą praktyczną i woleliby mentorować młodszym rówieśnikom, lub też mają osobistą ambicję, by spróbować pracy na stanowisku kierowniczym. Jednak wielu specjalistów nie wyobraża sobie w ogóle pracy na stanowisku kierowniczym. Tę konieczność promocji traktują jako koszt i problem.

Jeśli jesteś specjalistą, taka sytuacja może się zdarzyć podczas Twojej kariery. Mianowicie twoje doświadczenie może być tak bezcenne, że będziesz zobowiązany/a objąć stanowisko kierownicze – nikt inny nie mógłby zrobić tego lepiej.

Z tego powodu w trakcie swojej kariery specjalisty dobrze jest odbyć kilka kursów z zarządzania projektami, a także uważnie obserwować ręce swoich menedżerów i uczyć się od nich. Będzie to przydatne doświadczenie, jeśli w którymś momencie swojej kariery będziesz musiał(a) objąć stanowisko kierownicze.

Ofiary Własnej Lojalności

Na dzisiejszym dynamicznym rynku pracy pracodawcy nie oczekują już, że ich pracownicy pozostaną w firmie przez całe dekady. Jednak, podobnie jak pomocnicy i misjonarze, specjaliści wykazują lojalność i jeśli już polubią swoje miejsce pracy, zazwyczaj wolą pozostać na miejscu tak długo, jak tylko to możliwe.

Niestety, takie podejście może w dłuższej perspektywie doprowadzić do niskich dochodów. Badania wykazały, że częste zmiany miejsc pracy i stanowisk zazwyczaj owocują zwiększeniem dochodów w porównaniu z lojalną pracą dla jednego pracodawcy. Dokładniej mówiąc, “pracownicy, którzy pozostają w firmach dłużej niż dwa lata, zarabiają 50% mniej” (Keng, 2014).

Dlatego też jako specjalista powinno się monitorować swoje zarobki i często zadawać sobie pytanie, czy Twoja pensja odpowiada aktualnej wartości rynkowej Twojej pracy. Nie wahaj się poprosić o coroczną podwyżkę. A jeśli Twoja pensja nie odpowiada już wartości, którą budujesz dla firmy, rozejrzyj się za innymi możliwościami.

PRZYKŁADY SPECJALISTÓW W RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH PRACY

Specjalista W Firmie Prywatnej Lub Instytucji Publicznej

Jak to już wspomnieliśmy wcześniej, dziś specjaliści są poszukiwani wszędzie. Zapełniają oni działy badawczo-rozwojowe w firmach różnej wielkości, opracowując produkty i usługi. Pracują również jako konsultanci, inżynierowie, architekci i testerzy jakości.

Ponadto specjaliści wykonują również badania rynkowe dla swojej macierzystej firmy (tj. działu sprzedaży), analizują funkcjonalność obecnej struktury firmy (tj. operacje), analizują finanse (dział finansowy), dbają o infrastrukturę sprzętową i programową firmy (dział ICT) i pełnią wiele innych ról. Bez dobrze zarządzanego zespołu specjalistów żadna firma nie osiągnęłaby i nie utrzymałaby statusu lidera innowacji w swojej dziedzinie.

Firmy doceniają wartość specjalistów dla swojego biznesu. Dlatego starają się być konkurencyjnymi pracodawcami i dać specjalistom przestrzeń do rozwoju. Jeśli zdecydujesz się dołączyć do średniej lub dużej firmy, najprawdopodobniej co 2-3 lata otrzymasz jakiś awans — nowe stanowisko, prawdopodobnie na wyższym poziomie i w nowym zespole, z nowymi wyzwaniami i możliwościami. Pracodawca będzie chciał się upewnić, że nigdy się nie znudzisz, nigdy nie przestaniesz się uczyć i nigdy nie pomyślisz o pracy u konkurencji.

Specjalista-Przedsiębiorca

Specjaliści, którzy lubią biznes, również mają szansę na rozwój własnych firm. Jak wspomniano w sekcji Ofiary Deweloperów Biznesowych, musisz roztropnie szukać partnera biznesowego jako specjalista. Odróżnienie prawdziwego wizjonera i przyszłego Steve’a Jobsa od kolejnego „seryjnego przedsiębiorcy” szukającego kompetentnych i ciężko pracujących ludzi do budowania pseudokreatywnych projektów i wzbogacania się ich kosztem może być trudniejsze niż myślisz.

Co więcej, często złym pomysłem jest budowanie firmy z najlepszym przyjacielem i opieranie się na tej przyjaźni jako fundamencie firmy — w końcu o sukcesie w realnym świecie decydują kompetencje i działanie. Jak wspomniano w rozdziale Umiejętności Specjalisty Nie Zawsze Idą W Parze Ze Zmysłem Biznesowym, musisz również upewnić się, że w swoim biznesie nie próbujesz rozwiązywać nieistniejących problemów.

Dlatego pewne wstępne szkolenie w zakresie rozwoju biznesu i pomoc doświadczonych developerów biznesowych mogą być konieczne do płynnego rozpoczęcia kariery w tej działce.

Rzemieślnik-Naukowiec

Rzemieślnicy-naukowcy skupiają się na tym, by stać się światowej klasy autorytetami w określonej dziedzinie swoich dziedzin badawczych. Dla rzemieślników nauka oznacza przede wszystkim prowadzenie badań, a nie popisywanie się, budowanie wizerunku publicznego czy gry polityczne. Rzemieślnicy są zorganizowani. Patrzą w przyszłość i planują projekty na wiele lat do przodu. Zazwyczaj decydują się na systematyczne budowanie swojego nazwiska i dorobku naukowego w określonej dziedzinie, zamiast eksperymentować z innymi dziedzinami nauki.

Są oni świadomi ryzyka i niepewności związanych z badaniami naukowymi. Dlatego wolą budować portfel projektów o różnej złożoności i zawsze mieć plan B. Nawet jeśli są empatyczni, nie używają empatii w pracy. Wierzą oni w powiedzenie: “Z pustego kubka nawet Salomon nie naleje”, dlatego często przedkładają własną karierę nad kariery innych ludzi wokół siebie. Grają bezpiecznie w swoim życiu zawodowym. Niektórzy rzemieślnicy prowadzą nawet na boku mały biznes, na wypadek, gdyby ich kariera naukowa nie potoczyła się tak, jak by chcieli.

Rzemieślnicy mogą być oficjalnie zaangażowani w dziesiątki projektów zespołowych, ale w głębi duszy wciąż są samotnikami. Kierują swoimi projektami i posiadają wszystkie niezbędne umiejętności techniczne. Chcieliby sami realizować projekty badawcze, jednak jako profesorowie często nie mają już na to czasu.

Cenią sobie lojalność: mają tendencję do tworzenia szczelnej siatki bezpieczeństwa składającej się z niewielkiej liczby osób myślących podobnie — a potem przez całe życie zawodowe współpracują z członkami tej siatki. Jeśli na przykład nawiążą dobre kontakty z opiekunami swojego doktoratu, często współpracują przez kolejne 30 lat.

Rzemieślnicy są pryncypialni i bywają bezkompromisowi, jeśli chodzi o realizację projektów. Są jednak bardzo wydajni w pracy i galopują do przodu jak burza. Ponieważ skupiają się na jednej linii badawczej, mogą realizować złożone, “akrobatyczne” projekty wymagające dużej koncentracji i wytrwałości. Mają też aurę kompetencji. Inni ludzie często odczuwają ulgę w obecności rzemieślników. Wiedzą, że mają do czynienia z kimś, kto jest wydajny i kompetentny, kto pokieruje projektem we właściwym kierunku i doprowadzi go do szczęśliwego finału.

JAK ROZWINĄĆ KARIERĘ Z TYM PROFILEM?

Jak Rozpocząć Karierę

Ogólnie rzecz biorąc, w dzisiejszych czasach specjaliści nie mają większych problemów z rozpoczęciem kariery zawodowej. Praktycznie w każdej branży są witani z otwartymi ramionami i ofertą atrakcyjnych warunków pracy. Na większości stanowisk zajmowanych przez specjalistów, np. na stanowiskach specjalistycznych, pracownicy i freelancerzy są nagradzani wkrótce po tym, jak zaczną wytwarzać wartość, a nie po latach wysłanych na budowanie reputacji (jak to często ma miejsce w przypadku twórców).

Oczywiście nie oznacza to, że na specjalistów nie czekają żadne pułapki. Powinieneś być ostrożny ze swoimi podaniami o pracę, szczególnie na początkowych etapach swojej kariery. Zasadniczo nie powinieneś zgadzać się na wykonywanie nieodpłatnej pracy w ramach rozmowy kwalifikacyjnej. Niestety praktyka ta jest popularna w wielu krajach.

Co gorsza, wyniki mikroprojektów służących jako „pomoc rekrutacyjna” są często wykorzystywane w celach komercyjnych za plecami kandydatów. Nie jest też najlepszym pomysłem, aby zgodzić się na bezpłatne staże czy pracę w zamian za udziały w startupie. W praktyce często oznacza to, że zostaniesz pozostawiony z nic nie wartą kartką papieru.

Co więcej, istnieje duża różnica między znalezieniem pracy a znalezieniem dobrej pracy. Jeśli podczas rozmowy rekruter nie może Ci powiedzieć, jaka będzie Twoja rola i zakres obowiązków w firmie, jest to wyraźna czerwona flaga. Inne sygnały ostrzegawcze to np. bałagan w harmonogramie rozmów kwalifikacyjnych, chaotyczny proces rekrutacji, negatywne nastawienie rekrutera, ostrzeżenia i skargi od byłych pracowników w recenzjach na Glassdoor i krótki czas trwania kontraktu.

Co więcej, jako specjalista powinieneś unikać sytuacji, w której pewnego dnia znajdziesz się pod impasem, to znaczy gdy Twoje umiejętności specjalistyczne staną się przestarzałe na rynku pracy. Aby uniknąć takiej ślepej uliczki, dobrze jest od samego początku pomyśleć o rozwijaniu umiejętności, które można zaadoptować do wield dziedzin.

Na przykład, czy uczysz się obecnie języków programowania? W takim przypadku zainwestuj swój czas w naukę powszechnie stosowanych języków, które teraz zyskują na popularności, a nie języków starożytnych i niszowych, używanych tylko przez hipsterów i dla zabawy. Interesujesz się inżynierią? Pomyśl o konkretnej gałęzi inżynierii, która ma najwięcej zastosowań w branżach przyszłości, takich jak np. robotyka czy self-driving cars.

Powinieneś także zadbać o swoją osobistą markę. Konieczność budowania swojego dobrego imienia nie jest już domeną liderów, przedsiębiorców i artystów. Dzisiaj każdy profesjonalista powinien być widoczny i łatwy do odnalezienia w Internecie. Przyzwoicie wypełniony profil LinkedIn to absolutne minimum — ten profil powinien przedstawiać historię Twojej kariery zawodowej i jasno wskazywać, że masz pasję do swojej pracy.

Warto również stworzyć osobisty landing page zawierający Twoje CV (nie jest to jednak obowiązkowe). Jeśli lubisz pisać, budowanie nazwiska poprzez publikowanie artykułów na LinkedIn lub Medium lub pisanie bloga na tematy z Twojej dziedziny zawodowej, to również świetne sposoby na budowanie osobistej marki.

Pamiętaj, że tak samo jak wpływy w środowisku, dobre imię nie powstaje z dnia na dzień. To zajmuje lata, a nawet dekady. Jeśli jednak włożysz w to trochę wysiłku, stopniowo i wytrwale, w końcu zobaczysz rezultaty i otworzy się przed Tobą cały świat nowych możliwości.

Blogowanie to sposób na budowanie sieci poza miejscem pracy — nie jest to jednak jedyny sposób. Dobrym zwyczajem jest również uczestniczenie w małych, lokalnych spotkaniach w Twojej dziedzinie. Bądź aktywny na forach internetowych w środowisku i zaprzyjaźnij się z osobami pracującymi w innych firmach w tym samym obszarze. Kontakty osobiste są skrótem do uzyskania wielu nowych możliwości. Budowanie profesjonalnej sieci znajomości to inwestycja na całe życie!

Jak Szukać Pracy / Jak Rozpocząć Pracę

Przewaga specjalisty leży w połączeniu kompetencji technicznych i silnej etyki zawodowej. Dlatego na rozmowie o pracę warto podkreślić, że jesteś specjalistą z dużą dozą samodyscypliny, oraz że jesteś lojalny wobec swoich pracodawców (cóż, przynajmniej tak długo, jak czujesz, że możesz się jeszcze rozwijać i stawiać czoła wyzwaniom).

Oczywiście, należy jeszcze wykonać ten wysiłek, aby przekonać pracodawcę, że jesteś dobrym specjalistą, dostarczając przykładów problemów i trudnych sytuacji, które zostały przez Ciebie rozwiązanie. Można w tym celu wykorzystać np. popularną technikę S.T.A.R. S.T.A.R. oznacza Sytuację (Situation), Zadanie (Task), Podejście (Approach) i Wyniki (Result), i oznacza prosty sposób, którego możesz użyć do opisania swoich udanych „hacków” w pracy (Higgins, 2014).

Ponadto powinieneś spojrzeć na sytuację z perspektywy pracodawcy i upewnić się, że wyjaśnisz, w jaki sposób Twoja wiedza i umiejętności mogą pomóc w realizacji ich wizji i celów — nawet jeśli nie jesteś zafascynowany/a wizją firmy. Nawet najlepsi specjaliści nie zostaną zatrudnieni, jeśli nie będą sprawiać wrażenia, że wiedzą, czym zajmuje się firma i że są podekscytowani swoją szansą.

A jeśli skłaniasz się jednak ku rozwojowi biznesu, musisz najpierw poznać swoją wartość. Osoby z uzdolnieniami technicznymi stanowią mniejszość w kręgach biznesowych, mimo że w rzeczywistości są siłą napędową, która pozwala start-upom startować od podstaw. Jak wspomnieliśmy już wcześniej, specjaliści często bywają kuszeni przez doświadczonych „business developerów” i pracują nad projektami na kiepskich warunkach.

Dlatego najpierw musisz poznać swoją wartość jako osoby, która może wybierać projekty do pracy. Będziesz także musiał poznać trendy w tej dziedzinie, aby móc określić, które projekty mają potencjał w dłuższej perspektywie. Być może warto też zaprzyjaźnić się z doświadczonym deweloperem biznesowym, z którym skonsultujesz nowe projekty. Dobrzy deweloperzy biznesu znajdują ogromną przyjemność w omawianiu nowych koncepcji biznesowych, dlatego chętnie Ci pomogą.

JAK RADZIĆ SOBIE W CODZIENNYM ŻYCIU?

Specjaliści zazwyczaj nie mają problemów z organizacją dnia lub projektu. Dobrze również utrzymują równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym. Jednak najczęściej problemem dla specjalistów jest dobre sprzedanie siebie w pracy: upewnienie się, że kierownictwo rozpoznaje ich wkład w firmę i odpowiednio ich wynagradza.

Z tego powodu dla większości specjalistów dobrym pomysłem jest rozpoczęcie pracy nad umiejętnościami autoprezentacji tak wcześnie jak to możliwe. Nawet jeśli nie chcesz zostać światowej sławy specjalistą, takim jak np. Steve Wozniak, nadal będziesz potrzebować umiejętności auto-prezentacji, aby Twoje środowisko dostrzegło Twoją wartość.

A jeśli planujesz dołączyć do kultury startupowej jako specjalista, będziesz musiał także nauczyć się podstaw czytania ludzi. Mianowicie, będziesz musiał nauczyć się rozpoznawać kompetencje, prawdziwe motywacje i intencje ludzi, zanim zdecydujesz się z nimi pracować.

Co więcej, staraj się znaleźć czas na networking. Pamiętaj, że budowanie kapitału społecznego działa jak procent składany. Nawet jeśli nie jesteś naturalną duszą towarzystwa, traktuj budowanie kontaktów jak długoterminową inwestycję — a na pewno nie pożałujesz.

Jeśli czujesz się nieszczęśliwy w pracy jako specjalista, jest to zwykle spowodowane co najmniej jednym z dwóch czynników. Pierwszym możliwym powodem jest to, że czujesz się niedoceniany w zespole. Wytwarzasz najwięcej IP lub tworzysz cały produkt, na którym opiera się firma, ale Twoja pensja nie odzwierciedla tego faktu i zarabiasz mniej niż większość Twoich kolegów.

W takim razie nie bój się poprosić o podwyżkę! Istnieje duża szansa, że Twój menedżer w końcu zauważy problem i zaakceptuje Twoją propozycję.

Drugim powszechnym powodem, dla którego specjaliści są często niezadowoleni w pracy jest to, że nie czują już wyzwania. Jest to również dobry powód, aby porozmawiać z przełożonym i spróbować wspólnie znaleźć rozwiązanie.

Większość firm zmaga się ze zbyt wieloma wyzwaniami na raz. Twoja chęć zwiększenia poziomu trudności lub liczby projektów na Twoim biurku może być więc świetną wiadomością dla Twojego menedżera!

PRZYKŁADY SŁYNNYCH SPECJALISTÓW

Steve Woźniak znany także jako Woz: Amerykański przedsiębiorca, inżynier, programista i filantrop. Zasłynął w 1976 roku współtworząc Apple razem ze Stevem Jobsem (sprawdź sekcję Twórca: Przykłady Słynnych Twórców). Firma stała się światowym liderem IT, jedną z najsilniejszych marek na świecie. Wozniak był głównym współtwórcą sukcesu Apple.

W czerwcu 1975 roku opracował swój prototyp Apple 1. Prototyp ten był fundamentem rynkowego sukcesu Apple — zapoczątkował całą linię komputerów osobistych Apple i ostatecznie rozsławił jego wynalazcę. Wozniak jest znany jako niezwykle trafny inżynier, którego talent i umiejętności imponują wszystkim inżynierom, którzy go znali w swoim czasie. Jak wspomniano w książce „Steve Jobs: The Exclusive Biography” Waltera Isacsona (2011), zadania, które mógł wykonać w ciągu kilku dni, były tym, do czego inni inżynierowie w jego wieku potrzebowali miesięcy, a nawet lat.

Nikola Tesla: Serbsko-amerykański naukowiec, wynalazca, elektryk, inżynier i futurysta. Pomimo tego, że opuścił system akademicki, wynalazł dziesiątki maszyn i systemów, które do dziś stanowią fundamenty przemysłu elektronicznego. Najbardziej znany jest ze swojego wkładu w wiedzę o naturze elektryczności, zwłaszcza prądu przemiennego, oraz z budowy efektywnych systemów zaopatrzenia w energię elektryczną. Odkrył również promienie rentgenowskie, zbudował pierwszą elektrownię wodną, skonstruował silnik indukcyjny i zbudował bezprzewodowe systemy transmisji.

Edward Snowden: Amerykański konsultant ds. bezpieczeństwa komputerowego znany z wycieku ściśle tajnych informacji z Narodowej Agencji Bezpieczeństwa (NSA) w 2013 r., kiedy był pracownikiem Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA).

W 2016 roku został przewodniczącym Freedom of the Press Foundation, organizacji charytatywnej z siedzibą w San Francisco, która chroni dziennikarzy przed inwigilacją rządową. Jego działania w CIA były bardzo kontrowersyjne dla opinii publicznej – nazywano go bohaterem i patriotą, ale też zdrajcą i dysydentem. Jednak, jako że rozpracował liczne globalne programy nadzoru, otworzył oczy społeczeństwu na ten palący światowy problem.

Maria Skłodowska-Curie: Polska i naturalizowana francuska fizyczka i chemik. Najbardziej znana jest z prowadzenia nowatorskich badań nad promieniotwórczością, które zaowocowały dwiema nagrodami Nobla, w tym pierwszą w historii nagrodą Nobla przyznaną kobiecie. Do dziś jest jedyną osobą, która zdobyła Nagrodę Nobla w dwóch dziedzinach naukowych (fizyka, 1903 i chemia, 1911).

Swoje badania przypłaciła życiem, umierając w wyniku ekspozycji na promieniowanie w 1934 r., w wieku 66 lat. Była nie tylko świetną specjalistką pod względem dorobku naukowego, ale także gry politycznej. Wcześnie pojęła zasady obowiązujące w systemie akademickim i zdała sobie sprawę, że jej sukces i przyszłość w nauce zależą od tempa wydawania publikacji naukowych. Dlatego manewrowała w taki sposób, aby maksymalnie przyspieszyć publikację swoich wyników. Ostatecznie wygrała wyścig z kilkoma innymi badaczami, którzy jednocześnie pracowali nad podobną tematyką.

Henry Ford: Amerykański przemysłowiec, inżynier, przedsiębiorca i filantrop. Najbardziej znany jest ze stworzenia Forda model T: pierwszego samochodu, na który mogli sobie pozwolić obywatele klasy średniej. Osiągnął to, budując pierwszą linię montażową do masowej produkcji pojazdów. To obniżyło koszty produkcji do tego stopnia, że samochody z drogiego dziwactwa dla elit zmieniły się w dostępny dla wszystkich zasób.

Ford wykonywał także sprzeczne z intuicją, ale genialne posunięcia biznesowe. Na przykład, obniżył ceny swoich samochodów o połowę, aby jego pracownicy mogli sobie na nie pozwolić, co gwałtownie podniosło sprzedaż i ostatecznie doprowadziło do narodzin imperium. Ford był znany z praktycznego myślenia o biznesie i transporcie. Na przykład, zwykł mawiać: „Możesz mieć dowolny kolor samochodu, pod warunkiem, że jest to kolor czarny!” Nie widział on sensu w malowaniu swoich samochodów i upiększaniu ich.

Thomas Edison: Amerykański wynalazca i przedsiębiorca, który przyczynił się do wielu dziedzin przemysłu, w tym wytwarzania energii elektrycznej, komunikacji masowej, nagrywania dźwięku i przemysłu filmowego. Zasłynął z opracowania wczesnej wersji żarówki elektrycznej. Współpracował także z innym wielkim specjalistą, Henrym Fordem. Razem założyli… laboratorium botaniczne w Fort Myers na Florydzie.

Archimedes: Grecki matematyk, fizyk, astronom, inżynier, badacz i wynalazca. Jeden z najwybitniejszych specjalistów dziejów starożytnych, doceniany zwłaszcza za osiągnięcia matematyczno-przyrodnicze. Wyprowadził m.in. matematyczne przybliżenie liczby pi i udowodnił szereg podstawowych twierdzeń geometrycznych — pomimo braku znajomości rachunku różniczkowego i całkowego.

Gustave Eiffel: Francuski inżynier i projektant, znany głównie z zaprojektowania i budowy Wieży Eiffla w Paryżu oraz ze swojego wkładu w Statuę Wolności w Nowym Jorku. Był także cenionym budowniczym mostów, budującym mosty w całej Francji. U schyłku życia wycofał się z prac budowlanych i zwrócił się w stronę meteorologii i aerodynamiki, gdzie również wniósł znaczący wkład w rozwój nauki.

Margaret Hamilton: Amerykańska informatyk, matematyk, badacz, inżynier i przedsiębiorca. Była przewodniczącą Wydziału Inżynierii Oprogramowania w MIT Instrumentation Laboratory, jednostce, która opracowała oprogramowanie pokładowe dla programu Apollo NASA. Stworzyła również dwie firmy programistyczne — Higher Order Software i Hamilton Technologies. Opublikowała ponad 130 publikacji naukowych. Jej prace przyczyniły się między innymi do prac Lorenza nad teorią chaosu, meteorologią i rozwojem informatyki jako dyscypliny.

Alan Turing: Angielski informatyk, logik, kryptoanalityk, matematyk, filozof i biolog teoretyczny. Zasłynął, gdy przyczynił się do rozszyfrowania Enigmy podczas II wojny światowej. Według szacunków prof. Jacka Copelanda, osiągnięcie to skróciło wojnę o ponad dwa lata i uratowało ponad 14 milionów istnień ludzkich w całej Europie.

Opracował także ideę maszyny Turinga, która była koncepcyjnym dowodem pokazującym, że na niektóre binarne pytania logiczne (typu “tak”- “nie”) nie da się odpowiedzieć za pomocą obliczeń.